blog.testowka.pl

Dawno, dawno temu ktoś próbował mnie usilnie przekonywać, że w ogólnym pojęciu teoria jest jedynie teorią i w praktyce sprawdza się bardzo, na prawdę bardzo rzadko. Po latach własnych życiowych i zawodowych doświadczeń odkryłem, iż teoria to nie taka głupia sprawa. Ostatecznie ktoś te teorie z jakiegoś powodu wymyślił, ktoś zanim je opublikował dokładnie wszystko sprawdził, a jeśli teoria jest popularna to oznacza to, że wielu innym udało się ją z powodzeniem wdrożyć w życie.

Ostatnio postanowiłem lepiej przyjrzeć się Scrumowi. Także w tym przypadku sprawdzają się moje wcześniejsze spostrzeżenia – jeśli chodzi o zastosowanie teorii w praktyce to aby w ogóle było to możliwe podstawowym warunkiem jest stosowanie tej teorii od początku do końca. W efektywnym wykorzystywaniu metodologii nie ma miejsca na odstępstwa od zasad. Ktoś kiedyś te zasady dokładnie opracował i przeważnie wynikają one z wielu prób i błędów. Jeśli oczywiście mamy czas i środki na to by powtarzać czyjeś błędy to czemu nie – jak najbardziej powinniśmy eksperymentować, gdyż eksperymenty to najkrótsza droga do udoskonaleń, lecz jeśli chcemy w szybki i sprawny sposób tworzyć produkty o wysokiej jakości to nie ma mowy o eksperymentowaniu. W takich przypadkach najlepiej sprawdzają się rozwiązania wypróbowane już wcześniej przez innych. Stosując daną metodologię od początku do końca zgodnie z jej wszystkimi zasadami mamy prawie stó-procentową pewność, że jeśli coś idzie nie tak jak powinno to nie jest to wina metodologii lecz jakiegoś innego czynnika – np. źle dobrany zespół, nieodpowiednia technologia.

Niestety w życiu bywa różnie, a problem pojawiają się zawsze. Bez względu na to jak mocno trzymamy się ustalonych zasad i jak dobry mamy zespół, w końcu coś pójdzie nie tak jak powinno. Nawet drobne, z początku niedostrzegalne odstępstwa od normy w dłuższym okresie czasu spiętrzają się i nawarstwiają. Na szczęście Scrum dostarcza nam odpowiednich narzędzi do walki z tym zjawiskiem – najbardziej przydatnym jest retrospekcja. W agile zmienność wymagań, założeń, środowisk etc. jest czymś zupełnie normalnym, tak samo jak problemy z niej wynikające, dlatego też w zwinnym zarządzaniu projektami należy walczyć z problemami jak najwcześniej – gdy tylko zostaną zauważone. Właśnie do wczesnego wykrywania problemów służy retrospekcja.

W retrospekcji uczestniczy cały zespół, który na osi czasu (trwania ostatniego sprintu lub kilku sprintów) zaznacza wszystko to co było lub mogło być istotne i mieć wpływ na przebieg sprintu. Jest to pewna odmiana burzy mózgów, podczas której jak sama nazwa wskazuje wyciąga się wnioski z tego co wydarzyło się w przeszłości. Ważne jest to, by wskazywać nie tylko negatywne rzeczy ale także to co było pozytywne, daje to lepszy pogląd na sytuację w zespole i pozwala na opracowanie lepszych sposobów organizacji zasobów czy motywowania. Z założenia zespół w Scrumie jest samo organizujący się i właśnie dzięki temu podczas retrospekcji jego członkowie sami dochodzą do problemów które napotkali podczas realizacji projektu, a także sami dochodzą do tego jak te problemy rozwiązać i co zrobić by nie powtarzać tych samych błędów w przyszłości. Oczywiście samo przeprowadzenie retrospekcji to nie wszystko, ważne jest by wnioski z niej wyciągnięte zostały utrwalone.

Czasem bywa tak, że wniosków jest bardzo dużo a co za tym idzie potencjalnych usprawnień procesu jest jeszcze więcej. Niestety przeważnie próba poprawienia wszystkiego “na jeden raz” ma małe szanse powodzenia. Rozwiązaniem tego problemu jest odpowiednie kategoryzowanie problemów na te poważne i mniej istotne, można to zrobić np. przy pomocy głosowania, gdzie każdy uczestnik ma do dyspozycji kilka głosów (ich liczba powinna odzwierciedlać ilość problemów, które chcemy w najbliższym czasie rozwiązać). Przy pomocy głosowania ustalamy priorytety.

Po wprowadzeniu poprawek w kolejnym sprincie warto przeprowadzić kolejną retrospekcje by sprawdzić na ile udało się poprawić proces, oraz by ustalić nowe priorytety pozostałych problemów.

Reasumując retrospekcja to narzędzie, które jeśli zostanie wykorzystane w odpowiedni sposób daje nam wiele możliwości i informacji na temat tego jak wygląda praca w naszym zespole. Można by pokusić się o jakąś głębszą psychologiczną analizę tego narzędzia i korzyści z niego płynących, lecz wydaje mi się to nie potrzebne.

Po szampańskiej zabawie sylwestrowej przyszedł czas na chwilę refleksji nad minionym rokiem. Dla mnie był to rok dużych zmian i sukcesów.

Rok 2009 rozpoczął się rozczarowaniem zawodowym, które spowodowane było zderzeniem mojej osoby z pseudokorporacyjną ścianą biurokracji, która dość skutecznie blokowała, albo przynajmniej spowalniała moje możliwości rozwoju zawodowego. Powyższa sytuacja spowodowała drastyczną decyzję o zmianę pracy.

Tutaj pojawia się pierwszy sukces – bardzo szybkie (całkowity proces rekrutacji – od wysłania CV do zatrudnienia trwał tylko 2 dni) nawiązanie współpracy z Code Sprinters. Tutaj poznałem świetnych ludzi, którzy bardzo skutecznie motywowali i nadal motywują mnie do dalszego rozwoju i zdobywania wiedzy oraz umiejętności.

Jeśli mowa o sukcesach, to warto nadmienić, że znaczną ich część jeśli chodzi o moją osobę można zaliczyć do sukcesów firmy w której pracuję (albo na odwrót). Może się to wydać trochę dziwne, ale są jeszcze tacy pracodawcy, którzy potrafią stworzyć atmosferę, która sprzyja utożsamianiu się pracowników z firmą, w której pracują. I oto właśnie pierwsza lekcja z minionego roku – bardzo ważne jest aby wszystko to co robisz sprawiało Ci radość, by możliwe było utożsamianie się z tym oraz byś zawsze czerpał z tego satysfakcję. Bardzo ważne w tym wszystkim jest wsparcie innych.

Z nową pracą i związanym z nią natłokiem przemyśleń i wniosków związane było także powstanie tegoż bloga, na którym staram się dzielić z Wami wszystkim tym co sobie uroję. Jeśli oczywiście pozwala mi na to czas.

Kolejną lekcją ubiegłego roku była nauka bezpośredniej współpracy z klientami, którzy nie zawsze są idealni. Powyższe zmotywowało mnie do rozwoju swoich umiejętności interpersonalnych – zainteresowanie retoryką, NLP oraz psychologią.

Moje wcześniejsze zainteresowanie zwinnymi metodami zarządzania projektami sprawiło, iż w Sprintersach poczułem się jak ryba w wodzie. Miałem tutaj możliwość poznania od kuchni Scruma (jak jakiś czas temu stwierdziła moja znajoma jeśli chodzi o Scrum to w Krakowie nie mogłem lepiej trafić niż do CS) oraz XP. Współpracę z Adamem, z którym wdrażaliśmy dobre praktyki związane z nadzorowaniem jakości projektów (automatyzacja, testy regresyjne) oraz wplątanie tego wszystkiego w Scruma uważam za niesamowicie owocną, a jej efekty mogę śmiało uznać za kolejny sukces. Nauczyłem się wiele o procesach testowych, ale jeszcze wiele nauki przede mną.

W międzyczasie odbyła się Sesja Kół Naukowych AGH, na której mój referat o usability został nagrodzony wyróżnieniem. To taki mały osobisty sukces, który można uznać nawet za naukowy – streszczenie referatu doczekało się publikacji.

Później były już chyba wakacje, które spędziłem w pracy i uważam ten okres za bardzo męczący. Zarówno psychicznie jak i fizycznie nie czułem się dobrze. Wniosek, który wtedy mi się nasunął może dla niektórych wydać się oczywisty, lecz dla mnie wtedy taki nie był – należy zawsze zachowywać równowagę pomiędzy życiem zawodowym a osobistym. Uwierzcie nie jest to łatwe. Po wakacjach postanowiłem spróbować naprawić zerwane kontakty ze znajomymi i z satysfakcja stwierdzam, że do końca roku w dużym stopniu się to udało.

Po wakacjach miałem okazję “na boku” uczestniczyć w kilku projektach jako ekspert od użyteczności. Owe projekty już niedługo ujrzą światło dzienne i z pewnością wtedy się nimi pochwalę. Przez cały rok, niestety tylko w mitycznych “wolnych chwilach” trwały prace nad narzędziem do zarządzania testami. Niestety w miarę rozwoju moich umiejętności programistycznych kolejne wersje trafiały do kosza i status na chwilę obecną jest taki, że pozostał sam pomysł i zaimplementowanych kilka podstawowych funkcjonalności.

Co do projektów i pracy nad nimi nauczyłem się także, że nie zawsze najważniejsza jest jakość – czasem dysponujemy ograniczonymi środkami i wtedy musimy znaleźć najbardziej optymalne rozwiązania, niekoniecznie te najlepsze, które mogą się okazać zbyt pracochłonne. Niektóre projekty pomimo tego, że są świetne pozostają tylko projektami i nigdy nie ujrzą światła dziennego. Czasem warto jest wydać projekt średniej klasy, tylko dlatego by najlepszego projektu nie wyrzucić do kosza.

Należało by także wspomnieć o tym, iż udało mi się wrócić na studia, ale co z tego będzie to się dopiero okaże.

Podsumowując rok 2009 był dla mnie rokiem ciężkiej pracy i nauki. Poznałem wiele wspaniałych osób – począwszy od kolegów z pracy, poprzez ciekawe osoby związane z branżą IT, skończywszy na rozmowach z autorytetami w kilku ciekawych dziedzinach takich jak kognitywistyka czy psychologia.

Pozostaje mi tylko życzyć sobie oraz wszystkim Czytelnikom kolejnego owocnego roku, oraz samych sukcesów. Do Siego Roku 2010!

“Testowanie wymagań i chodzenie po wodzie jest łatwe pod warunkiem, że są zamrożone”

Planując testy akceptacyjne staram się oprzeć na wymaganiach, które według klienta powinny zostać spełnione by aplikacja była akceptowalna. To jest oczywiste. Jednak co zrobić, gdy wymagania zmieniają się wraz z rozwojem aplikacji, jak to często w projektach Agile’owych i nie tylko bywa? Standardowy model “V” nie nadaje się tutaj do  zastosowania, gdyż zakłada on planowanie testów akceptacyjnych, a co za tym idzie implementację tych testów w odpowiedniej, stosunkowo wczesnej fazie projektu. Przy takim rozwiązaniu gdy testy są wcześnie zaimplementowane a wymagania nie są do końca sprecyzowana (ulegają ciągłym zmianom) utrzymanie testów staje się zbyt kosztowne.

Testowanie zmieniających się wymagań nigdy nie będzie proste i nigdy nie będzie tanie, chociażby  nie wiem jak te testy były zaplanowane i napisane/zrealizowane. Najbardziej optymalnym rozwiązaniem w takiej sytuacji jest powrót do podstaw i rozbicie aplikacji na poszczególne podsystemy o określonych, zawężonych funkcjonalnościach, maksymalnie oddzielone od reszty aplikacji, po czym doprowadzenie kolejno jeden po drugim każdy z tych podsystemów do oczekiwanego akceptowalnego stanu. W innym wypadku wpadniemy w “Cowoboy Coding” z “Bug Huntingiem”, co obrazuje się w sposób następujący: testerzy znajdują błędy w różnych częściach aplikacji, developerzy je poprawiają, dodają nową funkcjonalność psując coś w innym miejscu, testerzy lub automatyczne testy znajdują te błędy, deweloperzy  znów poprawiają psując coś innego i tak w kółko. Nie da się ogarnąć projektu bez zaplanowanej metodologi działania. Wszelkie poprawki i zmiany powinny być z góry zaplanowane i w odpowiedni sposób przetestowane przed wysłaniem ich na serwer, gdzie następują testy integracyjne. Bardzo istotny jest obieg informacji – co, kto i dlaczego robi, oraz co jeszcze ktoś inny będzie musiał  z tym zrobić. W agile testowanie w dużym stopniu opiera się na testach poszczególnych funkcjonalności, które wykluczają większość błędów nie wynikających z problemów integracyjnych.

Słyszałem o aplikacjach powstających metodą “Wielkiego Wybuchu”, która polega na tym, że wszyscy nagle siadają i coś kodują, starając się nie wchodzić sobie w drogę. Zazwyczaj kończy się to wielkim bałaganem, który czasem nawet działa ale nikt nie jest z niego zadowolony. Najgorsze jednak w tym wszystkim jest to, że jeśli przyjdzie zrobić jakąś zmianę, albo poprawić jakieś błędy to nagle okazuje się, że wiele fragmentów kodu jest zduplikowanych, albo zależy od nich zbyt wiele innych części aplikacji.

Rozwiązaniem większości problemów jest skrupulatne planowanie oraz pozostawienie możliwości przyszłego rozwoju dla każdej części aplikacji w każdym możliwym kierunku. Ważnym jest też dobór odpowiedniej metodologii. Dzięki tym rozwiązaniom nawet najbardziej zmienne wymagania nie są nam straszne. Jeśli wymagania się zmieniają, wracamy do odpowiedniej części aplilkacji i ponownie pracujemy nad nią, aż nowe wymagania zostaną spełnione, nie ingerując w inne części projektu.